Sarı Kart ve Kırmızı Kart Kuralları: Hangi Durumda Hangi Kart?
Futbolda sarı kart bir oyuncuya verilen resmi ihtarı, kırmızı kart ise oyuncunun oyundan ihraç edildiğini gösterir; iki kartın hangi durumda çıkacağı IFAB Oyun Kuralları’nın 12. maddesinde tek tek sayılmıştır. Sarı kart kırmızı kart ayrımında temel ölçü, ihlalin ağırlığıdır: Sportmenliğe aykırı, umursamaz ya da oyunu bozan davranışlar ihtarla, rakibin güvenliğini tehlikeye atan veya net bir gol şansını haksızca yok eden hareketler ihraçla cezalandırılır. Aynı maçta ikinci sarı kartı gören oyuncu da kırmızı kartla oyundan atılır. Bu rehberde hangi davranışın hangi kartı gerektirdiğini, gol şansı engellemede kartın nasıl belirlendiğini, teknik ekibe gösterilen kartları ve kartların tarihçesini bulacaksınız.
Kısaca: Sarı kart; itiraz, oyunu geciktirme, mesafeye uymama, ısrarlı faul ve sportmenliğe aykırı hareket gibi ihlallerde; kırmızı kart ise ciddi faul, şiddetli hareket, gol şansını kurala aykırı engelleme, tükürme, hakaret ve ikinci sarı kartta verilir.
Sarı Kart Ne Zaman Verilir?
IFAB kurallarına göre bir oyuncu aşağıdaki ihlallerden birini yaptığında sarı kartla ihtar alır:
- Oyunun yeniden başlamasını geciktirmek
- Söz ya da hareketle itiraz etmek
- Hakemin izni olmadan sahaya girmek, sahaya geri dönmek ya da sahayı kasıtlı olarak terk etmek
- Köşe vuruşu, serbest vuruş ya da taç atışında gerekli mesafeye uymamak
- Kuralları ısrarla ihlal etmek (tek başına kart gerektirmeyen ihlalleri tekrar tekrar yapmak)
- Sportmenliğe aykırı davranmak
- Saha kenarındaki VAR inceleme alanına (RRA) girmek
- Hakemden aşırı biçimde ekran işaretiyle inceleme istemek
Sportmenliğe aykırı hareket nelerdir?
Sarı kartların büyük kısmı bu başlıktan çıkar. Tipik örnekler şunlardır: Penaltı kazanmak için kendini yere atmak (simülasyon), umursamaz bir faul yapmak, gelişmekte olan umut vaat eden bir atağı faulle ya da elle durdurmak, gol atmak için topa elle vurmaya çalışmak, gol sevincinde formayı çıkarmak ya da başı formayla örtmek, rakibi sözlü olarak oyalamak ve kalecinin geri pas kuralını hileyle aşmaya çalışmak. Formayı çıkarma ihlali, gol geçerli sayılmasa bile kart gerektirir. Gol sevinci sırasında tel örgülere tırmanmak, seyircilere kışkırtıcı ya da alaycı hareketler yapmak ve başı veya yüzü bir maskeyle ya da benzeri bir nesneyle örtmek de sarı kart sebebidir.
Kırmızı Kart Ne Zaman Verilir?
Aşağıdaki ihlaller doğrudan oyundan ihraç sebebidir:
- Topu kasıtlı olarak elle oynayarak bir golü ya da bariz bir gol şansını engellemek (kendi ceza sahasındaki kaleci hariç)
- Serbest vuruşla cezalandırılan bir ihlalle, kaleye doğru giden rakibin bariz gol şansını engellemek
- Ciddi faul yapmak
- Birini ısırmak ya da birine tükürmek
- Şiddetli hareket
- Saldırgan, aşağılayıcı ya da hakaret içeren söz ve hareketler
- Aynı maçta ikinci sarı kartı görmek
- VAR odasına (VOR) girmek
Ciddi faul, top için yapılan bir mücadelede rakibin güvenliğini tehlikeye atan ya da aşırı güç kullanılan müdahaledir. Kontrolsüz kayarak, ayak tabanıyla ya da iki ayakla rakibe giren oyuncu bu kapsamda değerlendirilir. Şiddetli hareket ise top mücadelesi olmadan rakibe, takım arkadaşına, hakeme ya da seyirciye yönelik aşırı güç veya vahşet içeren davranıştır; top oyunda olsun ya da olmasın kırmızı karttır.
Sarı Kart ve Kırmızı Kart Karşılaştırma Tablosu
| İhlalin niteliği | Kart | Örnek |
|---|---|---|
| Dikkatsiz (özensiz) müdahale | Kart yok, sadece faul | Zamanlaması kötü, rakibe hafif temas eden müdahale |
| Umursamaz müdahale | Sarı kart | Rakibin güvenliğini düşünmeden yapılan sert itiş |
| Aşırı güç kullanma | Kırmızı kart | Yüksek ayakla, krampon tabanıyla yapılan müdahale |
| Umut vaat eden atağı durdurma | Sarı kart | Orta sahada kontra atağı formadan çekerek kesmek |
| Bariz gol şansını engelleme | Kırmızı kart (istisnalarıyla) | Kaleciyle karşı karşıya kalan forveti arkadan düşürmek |
| İtiraz | Sarı kart | Karara el kol hareketleriyle tepki göstermek |
| Hakaret, küfür | Kırmızı kart | Hakeme ya da rakibe yönelik aşağılayıcı ifade |
Gol Şansını Engellemede Sarı mı, Kırmızı mı?
Bariz gol şansının engellenmesi, kart kararlarının en teknik bölümüdür. Hakem; ihlal ile kale arasındaki mesafeye, oyunun genel yönüne, topun kontrol edilme ihtimaline ve savunma oyuncularının konumuna bakarak bunun gerçekten bariz bir şans olup olmadığına karar verir.
Ceza sahası içinde özel bir indirim uygulanır. Savunmacı, bariz gol şansını engelleyen ihlali topa oynamaya çalışırken yaptıysa ve hakem penaltı verdiyse, oyuncu kırmızı yerine sarı kart görür. Böylece aynı hata için hem penaltı hem ihraç anlamına gelen “üçlü ceza” yumuşatılır. Ancak şu durumlarda kırmızı kart değişmez:
- Rakibi tutmak, çekmek ya da itmek gibi topa oynama amacı taşımayan ihlaller
- Topu kasıtlı olarak elle oynamak
- Topa oynama ihtimali olmayan müdahaleler
- Ciddi faul niteliği taşıyan müdahaleler
Penaltının hangi durumlarda verildiğini ayrıntılı görmek isterseniz penaltı kuralları sayfamıza göz atabilirsiniz.
Kart Nasıl Gösterilir ve Kimlere Verilir?
Kartlar yalnızca oyunculara değil yedeklere, oyundan çıkmış oyunculara ve teknik ekip üyelerine de gösterilebilir. 2019-20 sezonundan itibaren teknik direktör ve yardımcıları da sarı ve kırmızı kartla cezalandırılabiliyor. Teknik alandaki kim olduğu tespit edilemeyen bir ihlal için kart, alandaki en kıdemli sorumluya, genellikle teknik direktöre gösterilir.
Hakem kartı gösterebilmek için oyunu durdurabilir ya da avantaj uygulanmışsa top ilk durduğunda kartı gösterir. Kart, devre arasında, maç bitiminde ya da uzatmalarda da gösterilebilir; hakemin yetkisi sahaya girişle başlar, son düdük sonrasında sahadan çıkana kadar sürer. Maç başlamadan önce kırmızı kart gerektiren bir ihlal yapan oyuncu ise maça alınmaz.
Alt yaş grupları, veteranlar ve amatör futbolda federasyonlar “geçici ihraç” uygulamasını tercih edebilir. Bu uygulamada itiraz gibi ihlallerde oyuncu belirli bir süre saha dışında bekler. Profesyonel liglerde ise standart sarı ve kırmızı kart sistemi geçerlidir.
Sarı ve Kırmızı Kart Ne Zaman Çıktı?
Renkli kartlar, İngiliz hakem Ken Aston’ın fikridir. 1966 Dünya Kupası’nda bazı oyuncuların hakemin uyarı ve ihraç kararlarını dil engeli nedeniyle anlamaması, Aston’ı evrensel bir işaret aramaya yöneltti. Hikâyeye göre trafik ışıklarından ilham alan Aston, sarıyı “dikkat”, kırmızıyı “dur” anlamında önerdi. Kartlar ilk kez 1970 Meksika Dünya Kupası’nda kullanıldı ve kısa sürede tüm dünyada standart hale geldi.
Kartların maç sonrasındaki etkisi, yani kaç maç ceza getirdiği, IFAB kurallarıyla değil federasyonların disiplin talimatlarıyla belirlenir. Bu konuyu kırmızı kart kaç maç ceza rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık.
Sık Sorulan Sorular
Sarı kart kırmızı kart nedir?
Sarı kart, hakemin bir oyuncuya verdiği resmi ihtardır; kırmızı kart ise oyuncunun oyundan ihraç edildiğini gösterir. Kırmızı kart gören oyuncunun yerine başka bir oyuncu alınamaz ve takım eksik kalır. İkinci sarı kart da otomatik olarak kırmızı karta dönüşür.
Sarı kart neden verilir?
Sarı kart; itiraz, oyunu geciktirme, mesafeye uymama, ısrarlı faul, izinsiz sahaya girme veya çıkma ve sportmenliğe aykırı hareket gibi ihlallerde verilir. Simülasyon, taktik faul ve gol sevincinde forma çıkarmak en bilinen örneklerdir.
Kırmızı kart neden verilir?
Kırmızı kart; ciddi faul, şiddetli hareket, birine tükürme veya ısırma, hakaret içeren söz ve hareketler, bariz gol şansını kurala aykırı engelleme ve ikinci sarı kart durumlarında verilir. VAR odasına girmek de doğrudan kırmızı kart sebebidir.
Sarı kart kırmızı kart ne zaman çıktı?
Kartlar ilk kez 1970 Meksika Dünya Kupası’nda kullanıldı. Fikir, 1966 Dünya Kupası’ndaki iletişim sorunlarından sonra İngiliz hakem Ken Aston tarafından geliştirildi.
Teknik direktöre kart gösterilebilir mi?
Evet. 2019-20 sezonundan bu yana teknik ekip üyelerine de sarı ve kırmızı kart gösterilebiliyor. İhlali yapan kişi belirlenemezse kart, teknik alandaki en kıdemli sorumluya verilir.
