Penaltı Kuralları: Penaltı Ne Zaman Verilir, Nasıl Kullanılır?

Penaltı kuralı, savunma oyuncusunun kendi ceza sahası içinde direkt serbest vuruş gerektiren bir ihlal yapması halinde rakip takıma, penaltı noktasından tek bir oyuncunun kaleciyle karşı karşıya kullandığı bir vuruş hakkı tanır. IFAB Oyun Kuralları’nda 14. madde olarak yer alan penaltı, futbolun en belirleyici duran topudur. Karar, topun nerede olduğuna göre değil ihlalin nerede gerçekleştiğine göre verilir ve çizgiler ceza sahasına dahildir. Bu rehberde penaltının hangi durumlarda verildiğini, nasıl kullanıldığını, kalecinin ve diğer oyuncuların uyması gereken kuralları ve ihlallerde ne olacağını ayrıntılı olarak bulacaksınız.

Kısaca: Penaltı, ceza sahası içinde yapılan direkt serbest vuruş ihlallerinde verilir; top 11 metredeki noktaya konur, kaleci en az bir ayağı çizgide ya da çizgi hizasında bekler, diğer oyuncular ceza sahası ve yay dışında kalır.

Penaltı Kuralı Nedir? Hangi Durumlarda Penaltı Verilir?

Penaltı, top oyundayken bir oyuncunun kendi ceza sahası içinde direkt serbest vuruşla cezalandırılan bir ihlal yapmasıyla verilir. Direkt serbest vuruş ihlalleri ise kurallarda açıkça sayılmıştır. Hakem bu ihlalleri dikkatsiz, umursamaz ya da aşırı güç kullanarak yapılmış bulursa düdüğü çalar:

• Rakibe çarpmak, üzerine atlamak, tekme atmak ya da atmaya çalışmak
• Rakibi itmek, vurmak ya da vurmaya çalışmak (kafa atmak dahil)
• Topa müdahale ederken rakibe çarpmak veya rakibi düşürmek ya da düşürmeye çalışmak
• Rakibi tutmak
• Temasla rakibin hareketini engellemek
• Topu elle ya da kolla oynamak (el ile oynama ihlali)
• Rakibi ısırmak veya rakibe tükürmek
• Topa, rakibe ya da maç görevlisine bir nesne fırlatmak

Kararı belirleyen kritik nokta temasın yeridir. Faul ceza sahası çizgisinin üzerinde gerçekleşirse penaltı verilir, çünkü çizgi tanımladığı alana aittir. Temas çizginin dışında başlayıp içeride devam ettiyse hakem ilk ihlal anına bakar. Avantaj uygulanabilir; ancak hücum takımı pozisyondan yararlanamazsa hakem geri dönüp penaltıyı verebilir.

Ofsayt, tehlikeli oyun ya da temassız engelleme gibi endirekt serbest vuruş gerektiren ihlaller ceza sahası içinde yapılsa bile penaltı değil, endirekt serbest vuruş ile cezalandırılır. Bu ayrımı daha iyi görmek için direkt ve endirekt serbest vuruş farkı rehberimize bakabilirsiniz.

Penaltı Nasıl Kullanılır? Adım Adım Uygulama

1. Top, kale çizgisinin ortasından 11 metre uzaklıktaki penaltı noktasına durgun şekilde yerleştirilir. Kale direkleri, üst direk ve ağ hareketsiz olmalıdır.
2. Vuruşu kullanacak oyuncu hakeme açıkça belirtilir.
3. Kaleci, yüzü vuruşu kullanan oyuncuya dönük biçimde direkler arasında kale çizgisinin üzerinde durur; top vurulana kadar direklere, üst direğe ya da ağa dokunamaz.
4. Diğer tüm oyuncular saha içinde, penaltı noktasının gerisinde, ceza sahasının ve penaltı yayının dışında, noktadan en az 9,15 metre uzakta bekler.
5. Hakem düdüğü çaldıktan sonra vuruş yapılır. Top ileri doğru vurulmalıdır; topuğu ileri gidecek şekilde kullanmak serbesttir.
6. Top vurulup açıkça hareket ettiği anda oyundadır.

Vuruşu kullanan oyuncu, top başka bir oyuncuya dokunmadan ikinci kez topa dokunamaz. Top direkten dönüp yeniden ona gelirse vurması yasaktır; bu durumda rakip takıma endirekt serbest vuruş verilir. İlk yarı ya da maç sonu geldiğinde penaltı kullanılmadıysa, hakem penaltının tamamlanması için süreyi uzatır.

Penaltıda Kaleci Kuralları ve Çizgi Kuralı

Kalecinin penaltıdaki konumu en çok tartışılan konulardan biridir. 2019-20 sezonunda yürürlüğe giren düzenlemeyle, top vurulduğu anda kalecinin en az bir ayağının bir kısmı kale çizgisine değiyor ya da çizginin hizasında veya üzerinde olmalıdır. Kaleci çizgi üzerinde yana hareket edebilir, kollarını sallayabilir, ancak çizgiden öne çıkamaz ve vuruşu yapan oyuncuyu haksız biçimde oyalayamaz. Kalecinin çizgi gerisinde, ağın içinde beklemesi de kurala aykırıdır.

Kaleci bu kuralı ihlal ettiğinde top kurtarılmışsa penaltı tekrarlanır. Top auta giderse ya da direkten dönerse, tekrar yalnızca kalecinin ihlali vuruşu açıkça etkilediyse yapılır. Kaleci ilk ihlalinde uyarılır, aynı maçta tekrarlarsa sarı kart görür. Kaleci kurallarının tamamı için kaleci kuralları rehberimize göz atabilirsiniz.

Penaltıda İhlaller: Tekrar mı, Gol mü, Serbest Vuruş mu?

Penaltıda ceza sahasına erken girmek, kaleci hatası ya da kurala aykırı hareket gibi ihlallerin sonucu, golün olup olmamasına göre değişir. Aşağıdaki tablo IFAB kurallarındaki temel senaryoları özetler:

Koşu sırasında yavaşlamak, adım değiştirmek ya da gövde aldatması yapmak serbesttir. Yasak olan, koşu tamamlandıktan sonra topa vuracakmış gibi yapıp kaleciyi aldatmaktır.

Penaltı Kuralı Ne Zaman Başladı? Kısa Tarihçe

Penaltı vuruşu 1891’de IFAB tarafından kurallara eklendi. Öneri, İrlandalı kaleci ve iş insanı William McCrum’a atfedilir. İlk dönemlerde vuruş, kale çizgisinden 12 yarda uzaklıktaki bir çizginin herhangi bir noktasından kullanılabiliyordu. Bugünkü penaltı noktası ve ceza sahası 1902’de sahaya çizildi. Ceza sahası önündeki yay ise 1937’de eklendi; amacı, diğer oyuncuların noktadan 9,15 metre uzakta kalmasını sağlamaktır. 11 metre ölçüsü, 12 yardanın metrik karşılığının yuvarlanmış halidir (yaklaşık 10,97 metre).

Penaltıyla ilgili kurallar zaman içinde sık değişti. Kalecinin çizgi üzerindeki hareket serbestliği, aldatmanın sınırları ve el ile oynama tanımı, penaltı kararlarını en çok etkileyen başlıklar oldu. Kuralın özü ise ilk günden beri aynı: Ceza sahası içindeki ciddi bir ihlal, neredeyse kesin gol fırsatıyla cezalandırılır.

Hentbolda Penaltı Kuralı Nasıldır?

Hentbolda penaltının karşılığı 7 metre atışıdır. Net bir gol şansı kurala aykırı biçimde engellendiğinde verilir. Atışı kullanan oyuncu, hakemin düdüğünden sonra 3 saniye içinde topu kaleye atmalı ve top elinden çıkana kadar 7 metre çizgisine basmamalı ya da çizgiyi geçmemelidir. Kaleci ise top atıcının elinden çıkana kadar 4 metre çizgisini geçemez. Futboldan farklı olarak hentbolda 7 metre atışı oldukça sık görülür ve maç içinde rutin bir sayı kaynağıdır.

Sık Sorulan Sorular

Penaltı kuralı nedir?

Penaltı kuralı, savunma oyuncusunun kendi ceza sahasında direkt serbest vuruş gerektiren bir ihlal yapması halinde rakibe 11 metredeki noktadan vuruş hakkı veren kuraldır. IFAB Oyun Kuralları’nın 14. maddesinde düzenlenir. Kaleci dışındaki tüm oyuncular ceza sahası ve yay dışında bekler.

Penaltıda kaleci çizgi kuralı ne zaman başladı?

Kalecinin vuruş anında en az bir ayağıyla çizgiye değmesi ya da çizgi hizasında olması kuralı 2019-20 sezonunda uygulanmaya başladı. Daha önce iki ayağın da çizgide olması bekleniyordu. Bu değişiklik kalecilere küçük ama önemli bir esneklik kazandırdı.

Penaltı kuralı ne zaman başladı?

Penaltı vuruşu 1891’de futbol kurallarına girdi. Bugünkü penaltı noktası 1902’de, ceza sahası önündeki yay ise 1937’de eklendi. Fikrin sahibi olarak İrlandalı William McCrum gösterilir.

Penaltıda topa iki kez dokunmak kural dışı mı?

Evet. Penaltıyı kullanan oyuncu, top başka bir oyuncuya dokunmadan ikinci kez topa dokunursa rakip takıma endirekt serbest vuruş verilir. Direkten dönen topu doğrudan yeniden vurmak da bu kapsamdadır.

Elle oynama her zaman penaltı mıdır?

Hayır. Ceza sahası içinde topun kola değmesi tek başına penaltı değildir; kolun vücudu doğal olmayan biçimde büyütmesi ya da kasıtlı bir hareket gerekir. Hakem kol pozisyonunu, oyuncunun hareketini ve mesafeyi birlikte değerlendirir.

İlgili Rehberler

• VAR Nedir? Futbolda VAR Hangi Durumlarda Devreye Girer?
• Sarı Kart ve Kırmızı Kart Kuralları: Hangi Durumda Hangi Kart?
• Kırmızı Kart Kaç Maç Ceza? Kart Cezaları ve Sarı Kart Sınırı
• Korner Nedir? Köşe Vuruşu Kuralları
• Serbest Vuruş Nedir? Direkt ve Endirekt Serbest Vuruş Farkı