Futbol Kuralları: 17 Oyun Kuralı Madde Madde
Futbol kuralları, dünyanın her yerinde aynı şekilde uygulanan ve Uluslararası Futbol Birliği Kurulu (IFAB) tarafından belirlenen 17 maddelik “Oyun Kuralları”ndan oluşur. Sahanın ölçülerinden topun özelliklerine, oyuncu sayısından ofsayta, fauller ve kartlardan korner vuruşuna kadar oyunun her ayrıntısı bu 17 kuralda düzenlenir. Futbol kuralları nelerdir sorusunun özü şudur: Her biri 11 oyuncudan oluşan iki takım, 90 dakika boyunca elleri kullanmadan topu rakip kaleye sokmaya çalışır; en çok gol atan takım kazanır. Bu rehberde 17 kuralın her birini kısa ve anlaşılır biçimde özetliyor, futbolun nasıl oynandığını, temel kavramları ve kuralların nasıl değiştiğini anlatıyoruz.
Kısaca: Futbol, IFAB’ın 17 Oyun Kuralı’yla oynanır. 11’er kişilik iki takım 2×45 dakika boyunca topu elle oynamadan rakip kaleye göndermeye çalışır; kaleci yalnızca kendi ceza sahasında topu elle oynayabilir.
Futbol Nasıl Oynanır? Temel Mantık
Futbol, her biri en fazla 11 oyuncudan oluşan iki takım arasında oynanır; oyunculardan biri kalecidir. Amaç, topu rakip kalenin direkleri ve üst direği arasından, kale çizgisini tamamen geçecek şekilde göndermektir. Kaleci dışındaki oyuncular topu kol ve elleriyle oynayamaz; ayak, baş, göğüs ve vücudun diğer kısımlarıyla oynar. Kaleci ise yalnızca kendi ceza sahası içinde topu elle tutabilir. Maç sonunda daha fazla gol atan takım kazanır; goller eşitse maç berabere biter. Eleme maçlarında berabere bitişlerde uzatma ve penaltı atışları uygulanabilir.
Futbol Kuralları Nelerdir? 17 Oyun Kuralı Tablosu
| Kural | Adı | Kısaca ne düzenler? |
|---|---|---|
| 1 | Oyun Alanı | Saha boyutları, çizgiler, ceza sahası, kale ölçüleri |
| 2 | Top | Topun çevresi, ağırlığı, basıncı ve değiştirilmesi |
| 3 | Oyuncular | Oyuncu sayısı, oyuncu değişikliği, fazla kişi ihlalleri |
| 4 | Oyuncuların Donanımı | Forma, tekmelik, ayakkabı, kaleci forması, yasak eşyalar |
| 5 | Hakem | Hakemin yetkileri, avantaj, kararların kesinliği |
| 6 | Diğer Maç Görevlileri | Yardımcı hakemler, dördüncü hakem, VAR |
| 7 | Maçın Süresi | 2×45 dakika, devre arası, kayıp zamanın eklenmesi |
| 8 | Oyunun Başlaması ve Yeniden Başlaması | Başlama vuruşu, hakem atışı (dropped ball) |
| 9 | Topun Oyunda ve Oyun Dışında Olması | Topun ne zaman oyunda sayıldığı |
| 10 | Maçın Sonucunun Belirlenmesi | Gol, kazanan takım, uzatma, penaltı atışları |
| 11 | Ofsayt | Ofsayt pozisyonu ve ihlali |
| 12 | Fauller ve Kötü Davranış | Fauller, el ile oynama, sarı ve kırmızı kart |
| 13 | Serbest Vuruşlar | Direkt ve endirekt serbest vuruş, baraj |
| 14 | Penaltı Vuruşu | Penaltının kullanılması ve ihlaller |
| 15 | Taç Atışı | Taç atışının doğru kullanılması |
| 16 | Kale Vuruşu | Kale vuruşunun koşulları |
| 17 | Köşe Vuruşu | Kornerin koşulları ve kullanılması |
17 Kural Madde Madde Kısa Açıklama
Kural 1-4: Saha, top, oyuncular ve donanım
Saha dikdörtgendir; uzunluğu 90-120 metre, genişliği 45-90 metre arasında olabilir. Kale 7,32 metre genişliğinde ve 2,44 metre yüksekliğindedir. Top 5 numara boyutundadır; çevresi 68-70 cm, ağırlığı maç başında 410-450 gramdır. Bir takım en fazla 11 oyuncuyla sahaya çıkar ve herhangi bir takımın oyuncu sayısı 7’nin altına düşerse maç başlamaz ya da devam etmez. Resmi maçlarda en fazla beş oyuncu değişikliği yapılabilir. Oyuncular forma, şort, tozluk, tekmelik ve ayakkabı giymek zorundadır; kaleci, diğer oyunculardan ve hakemlerden ayırt edilebilen renklerde forma giyer. Ölçülerin ayrıntısı için futbol sahası ölçüleri rehberimize bakabilirsiniz.
Kural 5-6: Hakemler
Hakem, maçta kuralları uygulama konusunda tam yetkilidir ve oyunla ilgili kararları kesindir. Avantaj uygulayarak ihlale uğrayan takımın lehine oyunu devam ettirebilir. Yardımcı hakemler ofsayt, taç, korner ve kale vuruşu gibi kararlarda hakeme yardımcı olur. Dördüncü hakem, oyuncu değişikliklerini ve ek süreyi yönetir. VAR ise belirli durumlarda hakemin açık hatalarını düzeltmesine yardım eder.
Kural 7-10: Süre, başlama ve sonuç
Maç 45’er dakikalık iki devreden oluşur; devre arası en fazla 15 dakikadır. Oyun, orta noktadan yapılan başlama vuruşuyla başlar ve top vurulup açıkça hareket ettiği anda oyundadır; başlama vuruşundan doğrudan rakip kaleye gol atılabilir. Top, yerde ya da havada çizgileri tamamen geçtiğinde veya hakem oyunu durdurduğunda oyun dışıdır. Gol, topun tamamı kale çizgisini direkler arasında ve üst direğin altından geçtiğinde olur.
Kural 11-12: Ofsayt ve fauller
Ofsayt pozisyonundaki oyuncu, oyuna müdahil olursa endirekt serbest vuruşla cezalandırılır. Fauller dikkatsiz, umursamaz ya da aşırı güç kullanılarak yapılabilir; umursamaz müdahale sarı, aşırı güç içeren müdahale kırmızı kart gerektirir. Topu kasıtlı olarak ya da vücudu doğal olmayan biçimde büyüterek elle oynamak da ihlaldir.
Kural 13-17: Duran toplar
Serbest vuruşlar direkt ve endirekt olarak ikiye ayrılır; rakipler 9,15 metre uzakta durur. Penaltı, 11 metredeki noktadan kullanılır. Taç atışı iki elle ve baş üzerinden yapılır. Kale vuruşu, top en son hücum oyuncusuna değerek kale çizgisinden çıktığında; korner ise en son savunma oyuncusuna değerek çıktığında verilir. Kale vuruşu ve kornerden doğrudan rakip kaleye gol atılabilir.
Futbolda Bilinmesi Gereken 10 Temel Kural
Okul ödevleri ya da futbola yeni başlayanlar için en temel kuralları kısa bir liste halinde özetleyebiliriz:
- Her takım en fazla 11 oyuncuyla oynar, biri kalecidir.
- Maç 2×45 dakika sürer, devre arası en fazla 15 dakikadır.
- Kaleci dışındaki oyuncular topu elle oynayamaz.
- Top kale çizgisini tamamen geçerse gol olur.
- En çok gol atan takım maçı kazanır.
- Rakibe tekme atmak, itmek, çelme takmak ve tutmak fauldür.
- Sarı kart ihtar, kırmızı kart oyundan atılma anlamına gelir.
- Ceza sahası içinde yapılan faul penaltıyla cezalandırılır.
- Pas anında rakip savunmanın gerisinde bekleyen oyuncu ofsayta düşebilir.
- Hakemin kararları kesindir; itiraz etmek sarı kart sebebidir.
Futbol Kurallarını Kim Belirler ve Nasıl Değişir?
Futbolun ilk yazılı kuralları 1863’te İngiltere Futbol Federasyonu’nun (FA) kuruluşuyla ortaya çıktı. 1886’da kuralları belirlemek için IFAB kuruldu. Bugün IFAB’da İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda federasyonlarının birer oyu, FIFA’nın ise dört oyu bulunur. Bir kural değişikliği için sekiz oyun en az altısının onayı gerekir.
IFAB her yıl genel kurul toplantısı yapar; burada kabul edilen değişiklikler genellikle o yılın yaz aylarında, yeni sezonla birlikte yürürlüğe girer. Son yıllardaki değişikliklere örnek olarak VAR’ın kurallara eklenmesi, beş oyuncu değişikliğinin kalıcı hale gelmesi ve kalecinin topu 8 saniyeden fazla tutmasının korner ile cezalandırılması gösterilebilir. Türkiye’de TFF, IFAB’ın yayımladığı kuralları Türkçeye çevirerek uygular; Türkiye’ye özel bir oyun kuralı yoktur. Disiplin cezaları, yabancı oyuncu sınırı ve puan eşitliği kriterleri ise federasyonların kendi talimatlarıyla belirlenir.
Kuralların en çok tartışılan maddelerini ayrı rehberlerde ayrıntılı olarak ele aldık. Örneğin futbolda el ile oynama kuralı ve hakem işaretleri rehberlerimiz sahada en sık sorulan soruları cevaplıyor.
Sık Sorulan Sorular
Futbol kuralları kaç tanedir?
Futbolda IFAB tarafından belirlenen 17 resmi Oyun Kuralı vardır. Bu kurallar oyun alanından köşe vuruşuna kadar oyunun tüm temel unsurlarını düzenler ve dünyanın her yerinde aynı şekilde uygulanır.
Futbol kuralları kısaca nelerdir?
Futbolda 11’er kişilik iki takım 90 dakika boyunca topu elle oynamadan rakip kaleye göndermeye çalışır. Kaleci kendi ceza sahasında topu elle tutabilir. Fauller serbest vuruş veya penaltıyla, ağır ihlaller kartla cezalandırılır; en çok gol atan takım kazanır.
Futbol kurallarını kim belirler?
Futbol kurallarını 1886’da kurulan Uluslararası Futbol Birliği Kurulu (IFAB) belirler. Kurulda dört Britanya federasyonu ve FIFA yer alır; değişiklikler için sekiz oydan en az altısı gerekir.
Futbolda saç çekmek faul müdür?
Evet. Rakibin saçını çekmek, onu tutma ya da itme niteliğinde bir harekettir ve direkt serbest vuruşla cezalandırılır. Hareketin niteliğine göre hakem sarı veya kırmızı kart da gösterebilir.
TFF futbol kuralları IFAB’dan farklı mı?
Hayır. TFF, IFAB’ın Oyun Kuralları’nı Türkçeye çevirerek aynen uygular. Disiplin cezaları ve lig talimatları gibi organizasyonel konular ise TFF’nin kendi talimatlarıyla düzenlenir.
