Hentbol Kuralları: Temel Kurallar Madde Madde
Hentbol kuralları, yedişer kişilik (altı saha oyuncusu ve bir kaleci) iki takımın topu elle oynayarak rakip kaleye gol atmaya çalıştığı oyunun Uluslararası Hentbol Federasyonu (IHF) tarafından belirlenen kurallarıdır. Maç 2 × 30 dakika oynanır; oyuncu topla en fazla 3 adım atabilir, topu en fazla 3 saniye elinde tutabilir ve 6 metrelik kale alanına yalnızca kaleci girebilir. Bu rehberde hentbolun temel kurallarını madde madde, saha ölçüleri ve cezalarla birlikte bulacaksınız.
Kısaca: Hentbolda süre 2 × 30 dakikadır, en çok gol atan kazanır. “3 adım, 3 saniye” kuralı ve kale alanı yasağı oyunun temelidir; kurallara aykırı davranışlar sarı kart, 2 dakika uzaklaştırma ve kırmızı kartla cezalandırılır.
Hentbol Nasıl Oynanır?
Hentbol, basketbolun pas ve top sürme dinamikleriyle futbolun kale ve gol mantığını birleştiren hızlı bir takım sporudur. Takımlar topu el ile paslaşarak ilerletir, top sürebilir ve rakip kaleye atış yapar. Savunma, vücutla önden temas ederek hücumcunun önünü kesebilir; ancak itmek, tutmak, çekmek ve topa vurarak elden çıkarmaya çalışmak dışındaki sert temaslar cezalandırılır.
Gol olduğunda oyun, golü yiyen takımın orta alandan yaptığı başlama atışıyla yeniden başlar. Bu hızlı yeniden başlama sayesinde hentbol, maç başına çok sayıda golün atıldığı tempolu bir oyundur.
Hentbol Kuralları Madde Madde
- Oyuncu sayısı: Her takım sahada 7 oyuncuyla (6 saha oyuncusu + 1 kaleci) oynar. Maç kadrosu en fazla 16 oyuncudur.
- Maç süresi: 16 yaş ve üzeri için 2 × 30 dakikadır.
- Uzatma: Eşitlik bozulması gereken maçlarda 2 × 5 dakikalık uzatma, gerekirse ikinci bir 2 × 5 dakikalık uzatma ve ardından 7 metre atışları uygulanır.
- Üç adım kuralı: Oyuncu topu tutarken en fazla 3 adım atabilir.
- Üç saniye kuralı: Oyuncu topu, yerde duruyor olsa bile, en fazla 3 saniye elinde tutabilir.
- Top sürme: Top tek elle sektirilerek sürülebilir; tutup yeniden sektirmek (çift top sürme) hatadır.
- Kale alanı: 6 metre çizgisiyle çevrili alana yalnızca kaleci girebilir. Hücumcu, alanın üzerinde havadayken topu bırakırsa gol geçerlidir.
- Ayakla oynama: Saha oyuncuları topa dizin altıyla bilerek dokunamaz. Kaleci kendi alanında topu vücudunun her yeriyle durdurabilir.
- Pasif oyun: Gol girişiminde bulunmadan topu oyalayan takıma hakem önce uyarı işareti verir; uyarıdan sonra takımın atış yapmak için en fazla 4 pas hakkı vardır.
- Serbest atış: Kural ihlallerinde rakip, ihlalin olduğu yerden serbest atış kullanır. İhlal 6 ile 9 metre çizgileri arasında olduysa atış 9 metre çizgisinin dışından yapılır.
- 7 metre atışı: Açık bir gol fırsatı kurallara aykırı biçimde engellenirse rakip, 7 metre çizgisinden kaleciyle karşı karşıya atış kullanır.
- Oyuncu değişikliği: Değişiklikler sınırsızdır ve oyun durmadan, kendi değişiklik bölgesinden yapılır.
- Takım molası: Her takımın maç boyunca 1’er dakikalık 3 mola hakkı vardır; bir devrede en fazla 2, maçın son 5 dakikasında ise en fazla 1 mola alınabilir.
- Kalecisiz oyun: Takım kalecisini çıkarıp yerine yedinci saha oyuncusunu sokabilir; kale boş kaldığı için risklidir.
Hentbol Saha Ölçüleri ve Malzemeler
| Ölçü | Değer |
|---|---|
| Saha | 40 m × 20 m |
| Kale | 3 m genişlik × 2 m yükseklik |
| Kale alanı çizgisi | Kaleden 6 m |
| Serbest atış çizgisi (kesik çizgi) | Kaleden 9 m |
| 7 metre çizgisi | Kaleden 7 m, 1 m uzunluğunda |
| Kaleci sınır çizgisi | Kaleden 4 m |
| Top (erkekler, 16 yaş üstü) | 3 numara, çevresi 58-60 cm |
| Top (kadınlar) | 2 numara, çevresi 54-56 cm |
Alt yaş kategorilerinde daha küçük toplar ve daha kısa maç süreleri kullanılır; örneğin 12-16 yaş grubunda devreler 25 dakika, 8-12 yaş grubunda 20 dakikadır.
Hentbolda Cezalar Nelerdir?
Hentbol kuralları, sert ve sportmenlik dışı davranışları kademeli bir sistemle cezalandırır:
- Sarı kart (uyarı): İlk kural dışı ya da sportmenlik dışı davranışta verilir. Bir oyuncu en fazla bir, bir takım toplamda en fazla üç sarı kart görebilir.
- 2 dakika uzaklaştırma: Tekrarlanan ya da tehlikeli ihlallerde oyuncu 2 dakika oyundan çıkar ve takım bu sürede bir eksik oynar.
- Kırmızı kart (diskalifiye): Ağır ihlallerde ya da aynı oyuncunun üçüncü 2 dakikalık cezasında verilir. Oyuncu maçtan çıkarılır, takımı ise 2 dakika eksik oynar.
- Mavi kart: Kırmızı karttan sonra gösterilirse, olayın rapor edileceğini ve ek disiplin cezası gelebileceğini belirtir.
Hentbol Kuralları Ne Zaman Bulundu, Neden Değişti?
Modern salon hentbolunun kökeni 19. yüzyılın sonuna, Danimarka’ya dayanır; öğretmen Holger Nielsen’in oyun için yazdığı kurallar ilk sistematik düzenlemeler arasında sayılır. Almanya’da ise 1919’da Karl Schelenz’in geliştirdiği, büyük sahada 11 kişiyle oynanan “alan hentbolu” yaygınlaştı. Alan hentbolu 1936 Berlin Olimpiyatları’nda oynandı. Uluslararası Hentbol Federasyonu 1946’da kuruldu ve bugünkü 7 kişilik salon hentbolu 1972 Münih Olimpiyatları’nda (erkekler), 1976 Montreal Olimpiyatları’nda (kadınlar) olimpik programa girdi.
IHF kuralları belirli aralıklarla günceller. 2016’daki değişikliklerle kalecinin yerine yedinci saha oyuncusu kullanımı kolaylaştırıldı ve mavi kart getirildi; daha sonraki düzenlemelerle pasif oyun uyarısından sonraki pas hakkı 4’e indirildi. Bu değişikliklerin ortak amacı oyunu hızlandırmak ve hücumu ödüllendirmektir. Kuralların sporcu sağlığını ve sporun izlenebilirliğini korumak için nasıl evrildiğini görmek isterseniz, ağırlık kategorilerinin mantığını anlatan boks sıklet sınıfları rehberimize de göz atabilirsiniz.
Hentbolda Gol ve Maç Sonucu Nasıl Belirlenir?
Topun tamamı, iki direk arasında ve üst direğin altında kale çizgisini geçtiğinde gol olur. Atış yapan takım kurallara aykırı bir şey yapmadıysa gol geçerlidir; kale alanına basarak yapılan atışlarda ise gol iptal edilir. Lig maçlarında galibiyet genellikle 2 puan, beraberlik 1 puan, mağlubiyet 0 puan getirir; bu nedenle hentbolda normal süre berabere bitebilir. Eleme maçlarında ise kazanan mutlaka belirlenmelidir; eşitlikte uzatmalar ve gerekirse 7 metre atışları uygulanır. Puan sistemi organizasyona göre değişebileceği için ilgili federasyonun talimatını kontrol etmek gerekir.
Hentbolda Pozisyonlar
Hücumda tipik diziliş, kalecinin yanı sıra iki kanat, iki oyun kurucu bek (sol ve sağ bek), bir orta oyun kurucu (playmaker) ve rakip savunmanın içine yerleşen bir pivottan oluşur. Savunmada en yaygın sistemler 6-0 (altı oyuncunun 6 metre çizgisi önünde dizildiği) ve 5-1 (bir oyuncunun öne çıktığı) savunmalardır.
Sık Sorulan Sorular
Hentbol kuralları kısaca nelerdir?
Hentbol 7’ye 7 oynanır ve maç 2 × 30 dakika sürer. Oyuncu topla en fazla 3 adım atabilir ve topu en fazla 3 saniye tutabilir. Kale alanına yalnızca kaleci girebilir; açık gol fırsatı kural dışı engellenirse 7 metre atışı verilir.
Hentbol maçı kaç dakika sürer?
Yetişkin hentbol maçı 2 devre × 30 dakika, toplam 60 dakika sürer. Devre arası IHF kurallarında normalde 10 dakikadır; bazı organizasyonlarda 15 dakikaya kadar uzatılabilir. Eleme maçlarında eşitlik olursa uzatma ve 7 metre atışları oynanır.
Hentbolda kaç oyuncu oynar?
Her takım sahada 6 saha oyuncusu ve 1 kaleci olmak üzere 7 oyuncuyla oynar. Maç kadrosuna en fazla 16 oyuncu yazılabilir ve oyuncu değişiklikleri sınırsızdır.
Hentbolda 3 adım kuralı nedir?
Topu tutan oyuncu en fazla 3 adım atabilir; daha fazla ilerlemek için topu sektirmesi ya da pas vermesi gerekir. Kurala uyulmazsa top rakibe geçer ve serbest atış verilir.
Hentbolda 2 dakika cezası ne demek?
2 dakika cezası alan oyuncu iki dakika boyunca oyundan çıkar ve takımı bu sürede bir oyuncu eksik oynar. Aynı oyuncu üçüncü kez 2 dakika cezası alırsa kırmızı kartla diskalifiye edilir.
