Voleybol Kuralları: Temel Kurallar Madde Madde

Voleybol kuralları, fileyle ikiye ayrılmış bir sahada altışar kişilik iki takımın topu yere düşürmeden en fazla üç dokunuşla karşı sahaya göndermeye çalıştığı oyunun kurallarıdır. Uluslararası Voleybol Federasyonu FIVB’nin kurallarına göre maç 5 set üzerinden oynanır, 3 seti alan kazanır; setler 25 sayıya, beşinci set 15 sayıya oynanır ve seti kazanmak için 2 sayı fark gerekir. Bu rehberde voleybolun temel kurallarını madde madde, sahadan servise ve hatalara kadar açıklıyoruz.

Kısaca: Voleybolda her rali bir sayıdır, takımın topa en fazla üç kez dokunma hakkı vardır ve aynı oyuncu topa art arda iki kez vuramaz. Servis kazanan takım saat yönünde rotasyon yapar.

Voleybol Nasıl Oynanır? Oyunun Temel Mantığı

Voleybolun amacı, topu file üzerinden rakip sahaya göndererek orada yere düşürmek ve rakibin aynı şeyi yapmasını engellemektir. Her rali servisle başlar ve top yere düşene, saha dışına çıkana ya da bir takım hata yapana kadar sürer. Raliyi kazanan takım bir sayı alır; servis rakipteyken raliyi kazanan takım ayrıca servis hakkını da kazanır.

Oyuncular topa vücudun herhangi bir bölümüyle dokunabilir; ancak top tutulamaz ya da fırlatılamaz, temiz bir vuruşla oynanmalıdır. Takımlar genellikle üç dokunuşu “manşet ile karşılama, pas ile hazırlama, smaçla bitirme” sırasıyla kullanır. Bu tekniklerin nasıl yapıldığını voleybol temel teknikleri rehberimizde anlattık.

Voleybol Kuralları Madde Madde (20 Temel Kural)

Ödev ve sınavlar için en çok aranan liste aşağıdadır; ilk 10 madde “voleybol kuralları 10 tane kısa” diye arayanlar için yeterli bir özettir.

Oyuncu sayısı: Her takım sahada 6 oyuncuyla oynar; 3 oyuncu ön, 3 oyuncu arka bölgededir.
Maç formatı: Maç 5 set üzerinden oynanır; 3 seti ilk kazanan takım maçı alır.
Set sayısı: İlk dört set 25 sayıya oynanır; 24-24’ten sonra 2 sayı fark yakalanana kadar devam edilir.
Beşinci set: Durum 2-2 olursa beşinci set (tie-break) 15 sayıya, yine 2 sayı farkla oynanır.
Rali sayı sistemi: Servisi kim atarsa atsın, kazanılan her rali bir sayıdır.
Üç dokunuş: Takım topu en fazla üç dokunuşta karşı sahaya göndermelidir. Blok dokunuşu bu üçe sayılmaz.
Art arda dokunuş yasağı: Aynı oyuncu topa üst üste iki kez dokunamaz (blok sonrası hariç).
Servis: Servis, hakemin düdüğünden sonra 8 saniye içinde, dip çizginin gerisindeki servis bölgesinden atılır.
Rotasyon: Servis hakkını rakipten kazanan takımın oyuncuları saat yönünde bir pozisyon döner.
Çizgi kuralı: Çizgiye değen top içeridir; çizgiler sahanın parçasıdır.
File teması: Topa oynama hareketi sırasında antenler arasındaki fileye dokunmak hatadır.
Orta çizgi: Ayağın bir bölümü orta çizgiye değiyor ya da çizginin üzerindeyse rakip sahaya geçmek hata değildir; ayağın tamamen rakip sahaya geçmesi hatadır.
Anten: Top, karşı sahaya antenlerin arasından geçmelidir; antene değen top dışarıdır.
Tutma ve fırlatma: Top tutulamaz, taşınamaz ya da fırlatılamaz.
Çift vuruş: Bir oyuncunun topa ardışık iki temas yapması hatadır; takımın ilk dokunuşunda tek hareket içindeki ardışık temaslara izin verilir.
Arka sıra hücum kısıtı: Arka sıradaki oyuncu, hücum çizgisinin önünden, file seviyesinin tamamen üzerindeki topa hücum vuruşunu tamamlayamaz.
Blok: Bloğa yalnızca ön sıra oyuncuları katılabilir; rakibin servisi bloklanamaz.
Libero: Arka sıra savunma uzmanıdır; farklı renk forma giyer, servis atamaz, blok yapamaz ve file üzerindeki topa hücum vuruşunu tamamlayamaz.
Oyuncu değişikliği: Takım her sette en fazla 6 normal oyuncu değişikliği yapabilir; libero değişiklikleri bu sayıya dâhil değildir.
Mola: Her takımın her sette 30 saniyelik 2 mola hakkı vardır.

Voleybol Sahası, File ve Top Ölçüleri Nelerdir?

Ölçü	Değer (FIVB)
Oyun alanı	18 m × 9 m (her yarı saha 9 × 9 m)
Hücum çizgisi	Orta çizgiden 3 m
File yüksekliği (erkekler)	2,43 m
File yüksekliği (kadınlar)	2,24 m
File genişliği	1 m
Top çevresi	65-67 cm
Top ağırlığı	260-280 g

Alt yaş kategorilerinde file daha alçak tutulabilir; yükseklik, ilgili federasyonun yaş grubu talimatına göre belirlenir.

Voleybolda Servis Kuralları Nelerdir?

Servisi, rotasyonda 1 numaralı bölgede (arka sağ) bulunan oyuncu atar. Oyuncu, hakemin servis düdüğünden sonra 8 saniye içinde topu tek elle ya da kolla vurmalıdır. Servis atan oyuncu vuruş anında sahaya ya da dip çizgiye basamaz; sıçrayarak atılan servislerde oyuncunun sahaya vuruştan sonra inmesi serbesttir. Top, servis için yalnızca bir kez havaya atılabilir.

Servis atılırken takım arkadaşlarının kol sallama, zıplama ya da kümeleşerek servis atanı ve topun yörüngesini rakipten gizlemesi “perdeleme” hatasıdır. Fileye değip karşı sahaya geçen servis günümüz kurallarında geçerlidir; eskiden bu durum hata sayılıyordu. Servis rakip tarafından bloklanamaz ve ön bölgede file üzerindeyken smaçla karşılanamaz.

Voleybolda Sayı Nasıl Kazanılır, Hatalar Nelerdir?

Rakip takım aşağıdaki hatalardan birini yaptığında raliyi ve sayıyı siz kazanırsınız:

Top rakip sahada yere düşerse,
Rakip topu saha dışına, antene ya da fileye takılacak şekilde oynarsa,
Rakip topa dördüncü kez dokunursa,
Rakip oyuncu fileye dokunur, orta çizgiyi kurala aykırı geçerse,
Rakip servis hatası yapar, rotasyon sırasını bozar ya da pozisyon hatası yaparsa,
Rakip oyuncu topu tutar, fırlatır ya da çift vuruş yaparsa.

Rotasyon ve pozisyon hataları voleybolun en teknik kurallarındandır; servis anında oyuncuların doğru sırada dizilmesi gerekir. Bu konuyu voleybolda rotasyon rehberimizde şemalarla anlattık.

Voleybol Kuralları Ne Zaman Değişti? Kısa Tarihçe

Voleybol 1895’te ABD’nin Massachusetts eyaletindeki Holyoke kentinde, YMCA eğitmeni William G. Morgan tarafından “Mintonette” adıyla icat edildi. Oyunun ilk yazılı kuralları 1890’ların sonunda YMCA yayınlarında yer aldı. Uluslararası Voleybol Federasyonu (FIVB) 1947’de kuruldu ve voleybol 1964 Tokyo Olimpiyatları’nda olimpik programa girdi.

Kurallar zaman içinde köklü biçimde değişti. Eskiden yalnızca servisi kullanan takım sayı alabiliyor ve setler 15 sayıya oynanıyordu; 1990’ların sonunda her ralinin sayı olduğu rali sistemine ve 25 sayılık setlere geçildi. Aynı dönemde savunma uzmanı libero oyuncusu kurallara eklendi. Topa ayakla dokunmanın serbest bırakılması ve fileye değen servisin geçerli sayılması da oyunu hızlandıran değişikliklerdir. Libero kurallarının ayrıntısını voleybolda libero nedir sayfasında bulabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Voleybol kuralları kısaca nelerdir?

Voleybol 6’ya 6 oynanır ve maç 5 set üzerinden yapılır; 3 seti alan kazanır. Setler 25, beşinci set 15 sayıya oynanır ve 2 sayı fark gerekir. Takım topa en fazla üç kez dokunabilir, aynı oyuncu art arda iki kez vuramaz, fileye dokunmak ve topu tutmak hatadır.

Voleybolda bir takım topa kaç kez dokunabilir?

Bir takım topu karşı sahaya göndermeden önce en fazla üç kez dokunabilir. Blok sırasında yapılan dokunuş bu sayıya dâhil edilmez; bu nedenle bloktan sonra takımın yine üç dokunuş hakkı olur.

Voleybolda topa ayakla vurmak serbest mi?

Evet. Güncel FIVB kurallarına göre top vücudun herhangi bir bölümüyle, ayakla da oynanabilir. Önemli olan topun tutulmaması ya da fırlatılmaması, temiz bir vuruşla oynanmasıdır.

Voleybolda çizgiye düşen top dışarı mı?

Hayır. Çizgiler sahanın bir parçası sayıldığı için çizgiye değen top içeri kabul edilir. Top antene ya da file direklerine değerse dışarı sayılır.

İlk resmi voleybol kuralları ne zaman yayınlandı?

Voleybolun ilk yazılı kuralları, oyunun 1895’te icat edilmesinin ardından 1890’ların sonunda YMCA tarafından yayımlandı. Kuralların uluslararası standardı ise FIVB’nin 1947’de kurulmasıyla belirlenmeye başladı.